Fort 45 "Marszowiec"

Fort nr 45 "Marszowiec"  (GHW 45 “Marszowiec” ; Gürtelhauptwerk: dzieło główne pierścienia) – standardowy jednowałowy fort artyleryjski. Ok. 1883-85

Posiada narys lunety, kapituła fortu leży dokładnie na osi północ - południe, szyja fortu nie jest kleszczowo załamana, lecz zapola broni bastion o spłaszczonym stoku. Droga dojazdowa przechodzi asymetrycznie przez wschodni bark bastionu i wchodzi na plac broni przed blokiem koszar szyjowych. Koszary to długi na około 200 m betonowo - ceglany budynek, zaprojektowany symetrycznie względem osi przechodzącej przez sień wjazdową, wprowadzającą na dziedziniec wewnętrzny zamknięty budynkiem schronu głównego, z którego dokładnie na tejże osi wychodzi główna poterna fortu prowadząca do podwójnego kojca broniącego fortu w rejonie czoła fortu. Dziedziniec wewnętrzny fortu został zwężony do około 4,5 m, aby stanowić powierzchnię jak najmniejszą dla trafienia strzałem stromotorowym. Wał artyleryjski przeznaczony dla trzech baterii artylerii ciężkiej fortecznej zaopatrzony został w osiem poprzecznic, w środku których znajdują się schrony pogotowia. Poprzecznice skrajne to tzw. poprzecznice barkowe typowe dla szkoły Austriackiej, posiadają po dwa pomieszczenia o niezależnych wejściach. Z poprzecznic oznaczonych nr 2 i nr 7 wychodzą zakrzywione poterny prowadzące do kojców pojedynczych w narożnikach fortu, za kojec podwójny dostępny jest przez ponad 60m poternę główną. Schrony i poterny to obiekty wykonane w całości z betonu fortecznego obsypane całkowicie wałem ziemnym, natomiast schron główny i koszary szyjowe posiadają ścianę elewacyjną od strony północnej. Wał artyleryjski o nachyleniu skarp 1:1 lub 1:1,5 osiąga grubość do 8 m. Od strony przedpola fort otoczony jest fosą, przedpole za uformowane jest w równię ogniową miękko przechodzącą w teren. Około 1902 roku zmodernizowano profil strzelnic w kaponierach na przeciw rykoszetowy oraz zamontowano tarcze pancerne oraz lawety dla kbk. Natomiast około roku 1910 zamontowano sponson dla broni maszynowej oraz dwie lekkie kopuły pancerne. Po drugiej wojnie światowej na forcie znajdowała się centrala rolna. W koszarach fortu znajdowały się wtedy magazyny ziemniaków. Z początkiem lat 70-tych wycięto większość wyposażenia pancernego fortu. Na początku lat 90-tych centrala splajtowała. Wkrótce zniknęły zachowane drzwi pancerne przeciwpodmuchowe. Fort stał się miejscem libacji alkoholowych i wysypiskiem śmieci. W 1999 adoptowano fort na hotel. Wyremontowano blok koszarowy, zrekonstruowano fragment nasypów, dokonano przycinek zadrzewienia.