Wawel

WAWEL  (“Castell”; “Kastell”) - cytadela twierdzy. 1849-54

Wawel był pierwszym ufortyfikowanym przez Austriaków obiektem w Krakowie. Został on zajęty przez armie Austriacką w trakcie zamieszek na tle Wiosny Ludów w 1846. Powstały tu bliżej nie znane ziemne umocnienia. Po oficjalnej decyzji Franciszka Józefa o budowie Twierdzy Kraków 12.04.1850, na terenie wzgórza zaczęto wznosić fortyfikacje. Od strony ul. Straszewskiego były to kleszcze wsparte dwiema kaponierami, natomiast stare kleszczowe umocnienia wybudowane przez Augusta Mocnego podwyższono i zwieńczono murem z krenlażem. W celu lepszej komunikacji zbudowano również trzy nowe bramy, natomiast starą przy baszcie Sandomierskiej przebudowano. Wawel stał się również garnizonowym centrum twierdzy. Powstały tu dwa nowe gmachy: szpital garnizonowy oraz szpital dla rekonwalescentów. Zamek zostaje adoptowany na koszary piechoty (obmurowano arkadowy dziedziniec, największe sale zamku podzielono na kilka mniejszych pokoi, budynek kuchni królewskiej przebudowano na szpital wojskowy). W miejscu wyburzonych kościołów św. Marka i św. Jerzego urządzono rozległy plac apelowy. Wszystkie zaplanowane prace ukończono do 1862. 15.07.1903 władze miasta Krakowa podpisały umowę o przeznaczeniu Wawelu na rezydencje dla cesarza. Umowa ta zobowiązywała władze miejskie do budowy koszar dla jednostek stacjonujących na Wawelu. Do końca 1907 wojska austriackie opuściły zamek. Po 1908 rozpoczęły się prace remontowe. Kierownikiem odbudowy zamku został Adolf Szyszko-Bohusz. W tych latach dokonał on wyburzenia szpitala dla rekonwalescentów oraz przebudował dwie bramy. Nowy wystrój bram skutecznie oszpecił pod względem architektonicznym bryłę zamku. W trakcie II Wojny Światowej swą siedzibę miał tu rząd generalnej guberni oraz koszary Waffen-SS (mieściły się one w budynkach dzisiejszego seminarium duchowego). W 1945 podczas jednego z radzieckich nalotów na miasto, kilka bomb trafiło w budynek szpitala, oraz jedna w budynek kaplicy. podpalono znajdujące się w południowym skrzydle szpitala garnizonowego archiwa generalnej guberni. Pożaru nie udało się ugasić w wyniku czego skrzydło częściowo zawaliło się, a w następnych latach zostało rozebrane.