Fort 11 "Luneta Warszawska"

Fort nr 11 “LUNETA WARSZAWSKA” (“Warschauer Lữnette”; od 1888 nr IVa, od 1907 Nhw 11) – standardowy fort reditowy. 1849-54

Narys bastionu. Fosa klasyczna; przedstok od czoła zniekształcony. W fosie na stykach czół i barków kaponiery podwójne o narysie “kocich uszu”, ceglane, jednokondygnacyjne, wnętrza sklepione, tarasy kryte płaszczami ziemnymi, przedpiersia tarasów w formie murów z krenelażem i wykuszami; do kaponier poterny pod wałem. W szyi kaponiera podwójna na rzucie półeliptycznym, ceglana, jednokondygnacyjna, wnętrza sklepione, na tarasie płaszcz ziemny, parapet, wykuszeWał ziemny o stoku omurowanym cegłą (na wale poprzecznice z wtórnej modernizacji oraz wtórny tradytor dla dwóch dział na lewym barku, betonowo-stalobetonowy), z; W centrum założenia redita: podkowiasta, dwukondygnacyjna, ceglana z płaszczem ziemnym od góry, wnętrza sklepione. Zachowane m.in.: niektóre portale kamienne, niektóre wrota drewniane ze strzelnicami w bramach i furtach, drzwi do cel, napisy i rysunki więźniów na tynkach. Przebudowy: ok. 1888 poprzecznice ze schronami na wale, 1909 tradytor; po 1923 częściowa niwelacja fosy w szyi, wyburzenie mostów z redity na wał, 1940-50 adaptowany na więzienie Gestapo, później UB, następnie magazyny. ul. Kamienna 16

UWAGA: kwalifikacja dzieła “Luneta Warszawska” do II pierścienia wg przynależności pierwotnej: w l. 1887-88 nastąpiło przekształcenie północnego frontu rdzenia z wysunięciem jego wałów z linii bastionów nr III, IV i V na linię dzieł nr 12 i 13 – w związku z czym nastąpiła zmiana numeracji “Lunety Warszawskiej” z 12 na IVa